Qigong is een Chinese bewegingsleer met rustige bewegingen en oefeningen waarbij je bewust aandacht hebt voor je lichaam, je ademhaling en je levensenergie (Qi). Misschien ben je ook de namen Qi Gong of Chi Kung weleens tegengekomen. Ze verwijzen naar hetzelfde. Bij Via Novalis gebruiken we meestal de naam Chi Kung, terwijl je online tegenwoordig vaker Qigong ziet.
Binnen de Chinese traditie is Qi de levensenergie die door het lichaam stroomt. Het klinkt misschien abstract wanneer je erover leest. Tijdens het beoefenen van Qigong wordt het een stuk concreter. Je staat, beweegt, ademt en merkt wat er in je lichaam gebeurt.
Wat betekent Qigong?
Het Chinese woord Qi (of Chi) wordt meestal vertaald als levensenergie. Gong betekent zoveel als werken, oefenen of een vaardigheid ontwikkelen. Je zou Qigong daarom vrij kunnen vertalen als werken met levensenergie.
Qigong kent een lange geschiedenis in China en er zijn door de eeuwen heen veel verschillende vormen ontstaan. Sommige oefeningen bestaan vooral uit langzame bewegingen. Bij andere vormen blijf je juist langere tijd in een bepaalde houding staan. Ook meditatie kan onderdeel zijn van de beoefening. Je hoeft daarvoor niet lenig of sportief te zijn. De bewegingen worden rustig uitgevoerd en je probeert daarbij te blijven voelen wat er in je lichaam gebeurt. Juist dat maakt Qigong voor veel mensen toegankelijk.
Van denken naar voelen
Een groot deel van onze dag brengen we ongemerkt in ons hoofd door. We denken vooruit, verwerken informatie en zijn bezig met alles wat nog moet gebeuren. Als je langere tijd vooral bezig bent met wat er om je heen gebeurt, kun je daarbij ook steeds verder van jezelf verwijderd raken.
Bij Qigong breng je je aandacht terug naar je lichaam. Dat kan iets eenvoudigs zijn als voelen hoe je voeten contact maken met de grond. Tijdens een beweging merk je misschien dat je je schouders onnodig aanspant. Je ademhaling verandert wanneer je rustiger gaat bewegen. Je ontdekt dat stevig staan helemaal niet betekent dat je je hele lijf schrap moet zetten. Daarvoor hoef je niet eerst te kunnen voelen waar je Qi precies stroomt. Begin maar bij wat je wél kunt waarnemen.
Hoe voelt Qigong?
Dat verschilt van persoon tot persoon. Ook de oefening en je ervaring ermee spelen een rol.
Tijdens Qigong kun je bijvoorbeeld merken dat:
- je handen of andere delen van je lichaam warm worden
- je bewuster wordt van spanning in je lichaam
- je ademhaling rustiger wordt
- bepaalde bewegingen juist gemakkelijk of onwennig voelen
- je aandacht minder wordt meegesleept door alles wat er in je hoofd gebeurt.
Je hoeft overigens niet per se iets bijzonders te ervaren. Zeker wanneer je voor het eerst Qigong doet, kan je reactie simpelweg zijn: is dit het? Geef jezelf dan wat tijd. Leren voelen is ook oefenen.
Chi Kung binnen Healing Tao
Bij Via Novalis komt Chi Kung onder andere terug binnen Healing Tao. Ellie, die samen met Harrie Via Novalis runt, werkt tijdens haar individuele Healing Tao-workshop met verschillende oefeningen en meditaties uit deze traditie. Een van die onderdelen is IJzeren Hemd Chi Kung, ook wel Iron Shirt Chi Kung genoemd. Hierbij leer je bewuster te staan en aandacht te geven aan je lichaamsstructuur. Denk aan een boom. Een boom staat stevig doordat hij goed geworteld is. Tegelijkertijd groeit hij omhoog en beweegt hij mee met wat er om hem heen gebeurt. Binnen IJzeren Hemd Chi Kung wordt dat beeld gebruikt om te werken aan stevig en ontspannen staan.
Tijdens die oefeningen merk je hoeveel spieren je normaal gesproken gebruikt om jezelf overeind te houden. Door anders te leren staan, kan er meer aandacht komen voor de structuur van je lichaam en voor het contact met de grond. Binnen Healing Tao gebruiken we daarnaast Chi Zelfmassage. Hierbij wrijf of klop je zachtjes over verschillende delen van je lichaam. Het is een eenvoudige manier om weer in je lijf te landen en bewuster te voelen.
Is Qigong hetzelfde als Tai Chi?
Qigong en Tai Chi lijken van buitenaf behoorlijk op elkaar. Bij beide zie je rustige bewegingen die met aandacht worden uitgevoerd. Toch hebben ze een andere achtergrond. Tai Chi ontstond oorspronkelijk als Chinese krijgskunst en bestaat vaak uit een reeks bewegingen die in een bepaalde volgorde worden uitgevoerd. Qigong is een verzamelnaam voor een veel bredere groep oefeningen die gericht zijn op het werken met Qi. Een Qigong-oefening kan daardoor veel eenvoudiger en korter zijn.
Wel lopen de twee soms in elkaar over. Sommige vormen van Tai Chi worden tegenwoordig vooral beoefend vanwege beweging, ontspanning en lichaamsbewustzijn en kunnen in die context ook als een vorm van Qigong worden gezien.
Moet je geloven in Qi?
Misschien spreekt het idee van levensenergie je meteen aan. Misschien vraag je je juist af of Qi eigenlijk wel bestaat. Je hoeft daar wat ons betreft vooraf geen standpunt over in te nemen.
Qi is een begrip uit de Chinese traditie. Binnen Qigong wordt vanuit die traditie gewerkt met het laten stromen en ontwikkelen van levensenergie. Ook binnen energetisch werk kom je het idee tegen dat die energiestroom soms minder vrij kan zijn, bijvoorbeeld door energetische blokkades. Dat zijn beschrijvingen vanuit de traditie, geen wetenschappelijke vaststellingen: Qi is niet aangetoond als afzonderlijke, meetbare energievorm.
Je kunt Qigong ook heel praktisch benaderen. Wat gebeurt er wanneer je bewust gaat staan? Hoe voelt een beweging wanneer je hem langzaam uitvoert? Waar houd je spanning vast? Wat merk je aan je ademhaling? Op die vragen vind je het antwoord niet in een definitie, maar door het gewoon te proberen.
Wat kan Qigong voor je betekenen?
Mensen beoefenen Qigong om allerlei redenen. De een zoekt een rustige vorm van bewegen, een ander wil het eigen lichaam beter leren kennen of gebruikt de oefeningen als moment van rust gedurende de dag.
Er wordt ook wetenschappelijk onderzoek gedaan naar mogelijke gezondheidseffecten van Qigong. Voor sommige toepassingen zijn positieve aanwijzingen gevonden, maar het onderzoek is niet sterk genoeg om allerlei medische effecten aan Qigong toe te schrijven. Zie Qigong daarom niet als vervanging van medische of psychologische zorg bij klachten.
Wat je wel zelf kunt ontdekken, is hoe jij de oefeningen ervaart. Dat past ook bij de manier waarop we bij Via Novalis werken. Je hoeft niet alles vooraf te begrijpen of ergens in te geloven om nieuwsgierig te mogen zijn.
Zelf kennismaken met Chi Kung
Wil je na het lezen vooral eens ervaren wat Chi Kung inhoudt? Dan kun je bij Via Novalis individueel kennismaken met de oefeningen binnen Healing Tao. Ellie neemt je stap voor stap mee en past het tempo aan jouw ervaring aan. Voorkennis is niet nodig. Zo kun je zelf ontdekken of deze manier van bewegen en werken met aandacht bij je past. Liever samen met anderen oefenen? Op woensdagavond geeft Ellie ook Chi Kung-groepslessen.
